Zarządzanie wiekiem emerytalnym w kontekście przemian demograficznych

https://doi.org/10.31971/2299-2332.2025.20-21.4

Autor

  • Natalia Kamińska Uniwersytet w Padwie, Włochy

Słowa kluczowe:

zmiany demograficzne, wiek emerytalny,, zabezpieczenie emerytalne

Abstrakt

Artykuł koncentruje się na narastającym problemie systemów emerytalnych na świecie – zarządzaniu wiekiem emerytalnym. W tekście opisano przyczyny podwyższenia wieku emerytalnego i jego rolę w kontekście przemian demograficznych. Podkreślono pozytywny wpływ na zdrowie psychiczne i fizyczne osób pozostających aktywnymi zawodowo po osiągnięciu wieku emerytalnego. Artykuł ukazuje kazus Polski jako państwa posiadającego liberalne przepisy w zakresie zabezpieczenia społecznego, które mają swoje negatywne konsekwencje w postaci emerytur w wysokości niższej niż najniższe świadczenia emerytalne przewidziane w Polsce przez prawo. W artykule omówiono również rozwiązania mające pozytywny wpływ na zarządzanie wiekiem emerytalnym, wdrożone w Japonii, Holandii oraz Szwecji. Na przykładzie Polski przedstawiono perspektywę pracowników, przedsiębiorców oraz państwa. Ukazano wyzwania i możliwości dla trzech wymienionych wyżej grup w kontekście podwyższenia wieku emerytalnego.

Bibliografia

PAN-European Pension Survey: Key fi nding. Belgium: Insurance Europe, 2024. Dostęp 17.08.2025, https://insuranceeurope.eu/ mediaitem/ce4f9788-85f7-4c2b-8f02-a0d0875421a3/Pension%20priorities%20in%20Europe%202023.pdf.

Baxter, Susan, Blank Lindsay, Cantrell Anna, Goyder Elizabeth. „Is working in later life good for your health? A systematic review of health outcomes resulting from extended working lives”. BMC Public Health 21 (2021). Dostęp 05.08.2025, https://doi. org/10.1186/s12889-021-11423-2.

Beetsma, Roel, Mirja Constandse, Frank Cordewener, Ward Romp, Siert Vos. „The Dutch Pension System and the Financial Crisis”, CESifo DICE REPORT. Journal for Institutional Comparisons, Volume 13, No. 2 Pension and Financial Crisis. Dostęp 10.08.2025, https://www.ifo.de/DocDL/dice-report-2015-2-june.pdf.

Borowiec, Agnieszka, Wojciech, Drygas. „Work–Life Balance and Mental and Physical Health among Warsaw Specialists, Managers and Entrepreneurs”. International Journal of Environmental Research and Public Health 20 (2023). https://doi.org/10.3390/ ijerph20010492.

European Commission, Directorate-General for Communication. Green paper on ageing, Publications Offi ce of the European Union, 2022. https://data.europa.eu/doi/10.2775/785789.

Fondsparar-undersökning. Szwecja: Kantar Prospera, 2024. Dostęp 16.08.2025. https://www.fondbolagen.se/globalassets/faktaindex/studier-o-undersokningar/fondspararundersokningen/fondspararundersokning-2024.pdf.

Germany’s population by 2060, Wiesbaden: FSO, 2015.

Mercer, CFA Institute. Global Pension Index 2025, 2025.

Ministry of Finance Denmark. Pension Projection Excercise 2021 Country Fiche Denmark. Denmark: Ministry of Finance Denmark, 2020. Dostęp 27.11.2025, https://economy-fi nance.ec.europa.eu/system/fi les/2021-05/dk_-_ar_2021_fi nal_pension_fi che.pdf.

Niewiadomska, Anna. „Ekonomiczne przesłanki podnoszenia wieku emerytalnego w społeczeństwach europejskich”. Ekonomia = Economics nr 1 (22) (2013): 97-109.

OECD. Pensions at glance a Glance 2023. Paris: OECD Publishing, 2023. Dostęp 02.08.2025, https://www.oecd.org/en/publications/pensions-at-a-glance-2023_678055dd-en.html.

OECD. Society at glance a Glance 2024. Paris: OECD Publishing, 2024. Dostęp 30.07.2025, https://www.oecd.org/en/publications/ society-at-a-glance-2024_918d8db3-en/full-report/life-expectancy_37a61588.html.

Podsumowanie sytuacji fi nansowej Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w 2024. Warszawa: ZUS, 2025.

Population Projections 2022–2072. INE, Madryt, 2023.

Resident Population projection for Poland 2023–2060. Warszawa: GUS, 2023.

Sang-Hyop Lee, Naohiro Ogawa, Rikiya Matsukura. „Japan’s pension reform, labour market responses, and savings”. The Journal of the Economics of Ageing, volume 8. Dostęp 09.08.2025, https://doi.org/10.1016/j.jeoa.2016.03.007.

Sekścińska, Katarzyna. Badanie świadomości emerytalnej i postaw wobec systemu emerytalnego Polaków do 30 roku życia – edycja 2024. Warszawa: Izba Gospodarcza Towarzystw Emerytalnych, 2024. Dostęp 03.08.2025. https://igte.pl/wp-content/uploads/2024/09/Ekspertyzy-IGTE-16_2024_Wiedza-mlodych-doroslych-o-systemie-emerytalnym-i-ich-potrzeby-edukacyjne.pdf.

Struktura wysokości świadczeń wypłacanych przez ZUS po waloryzacji w marcu 2025 roku. Warszawa: ZUS, 2025.

Szarfenberg, Ryszard. „Modele polityki społecznej w teorii i praktyce”. Problemy polityki społecznej 12 (2009).

United Nations Population Fund. Navigating Megatrends: The ICPD Programme of Action for a Sustainable Future ICPD30 Think Piece: Demographic Change and Sustainability. New York: United Nations Population Fund, 2024.

Uścińska, Gertruda. „Konstrukcja prawna polskiego systemu emerytalnego”, Polityka Społeczna 1 (2016).

Uścińska, Gertruda. Prawo zabezpieczenia społecznego. Warszawa: C.H. BECK, 2021.

Wu, Chenkai, Michelle C. Odden, Gweinth G. Fisher, Robert S. Stawski. „The Association Age with Mortality: A Population-Based Longitudinal Study among Older Adults in the United States”. J Epidemiol Community Health 70(9) (2016): 917-923. https:// doi:10.1136/jech-2015-207097.

Żeglicka, Halina, red. Systemy emerytalne i reformy emerytalne Wielka Brytania, Szwecja, Włochy, Węgry i Polska. Warszawa: IPiSS, 1997.

Zielona Księga. Przegląd systemu emerytalnego, bezpieczeństwo dzięki odpowiedzialności. Warszawa: ZUS, 2016.

Dostęp 30.07.2025. https://employment-social-affairs.ec.europa.eu/european-pillar-social-rights-20-principles_en.

Dostęp 03.08.2025. https://cri.georgetown.edu/countries/denmark/.

Dostęp 03.08.2025. https://formatresearch.com/en/2024/06/21/The-OECD-fertility-rate-dropped-sharply/.

Dostęp 05.08.2025. https://osha.europa.eu/en/highlights/18-million-eu-construction-workers-risk-mental-health-issues.

Dostęp 05.08.2025. https://www.nadgodziny.pl/blog/czas-pracy-w-europie-sprawdz-ile-pracuja-w-innych-krajach/.

Dostęp 05.08.2025. //www.nenkin.go.jp/international/aboutjps/index.html.

Dostęp 09.08.2025. https://www.stat.go.jp/english/data/jinsui/tsuki/index.html

Dostęp 09.08.2025. https://www.ideco-koushiki.jp/english/.

Dostęp 09.08.2025. https://leglobal.law/countries/japan/looking-ahead-2025-japan/.

Dostęp 09.08.2025. https://www.nippon.com/en/japan-data/h01646/.

Dostęp 11.08.2025. https://www.iamexpat.nl/expat-info/pensions-retirement-age-netherlands/aow-pension

Dostęp 11.08.2025. https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/minimumloon/bedragen-minimumloon/bedragen-minimumloon2025. Dostęp 12.08.2025. https://www.dnb.nl/en/current-economic-issues/pensions/the-new-pension-system/.

Dostęp 12.08.2025. https://apg.nl/en/publication/is-pension-awareness-finally-growing/.

Dostęp 13.08.2025. https://www.europeanpensions.net/ep/Swedish-retirement-target-age-increase-comes-into-force.php.

Dostęp 13.08.2025. https://www.pensionsmyndigheten.se/other-languages/english-engelska.

Dostęp 13.08.2025. https://www.fondbolagen.se/en/Facts_Indices/isk/. Dostęp 16.08.2025. https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/hlth_hlye__custom_17573141/default/table.

Dostęp 16.08.2025. https://op.europa.eu/webpub/empl/lmwd-annual-review-report-2024/chapter3/the-labour-force-participation-and-employment.html?utm.

Dostęp 24.11.2025. https://www.mortality.org/Home/Index.

Dostęp 25.11.2025. https://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php?stable=0&title=Pensions_and_labour_market_ participation_-_main_characteristics&utm_source.

Dostęp 25.11.2025. https://demo.istat.it/app/?i=PPR&l=en

Dostęp 25.11.2025. https://www.cbs.nl/en-gb/visualisations/dashboard-population/population-dynamics/population-in-the-future

Dostęp 25.11.2025. https://www.scb.se/en/fi nding-statistics/statistics-by-subject-area/population-and-living-conditions/populationcomposition-and-development/population-projections/pong/statistical-news/the-future-population-of-sweden-20152060/.

Dostęp 25.11.2025. https://www.ipss.go.jp/site-ad/index_english/esuikei/econ2.html.

Dostęp 26.11.2025. https://www.oecd.org/en/topics/ageing.html. Link do bazy danych na temat odsetka osób powyżej 65 roku życia, krajów należących do OECD. Dane pochodzące z okresu 1975-2024.

Dostęp 27.11.2025. https://www.rynekzdrowia.pl/Finanse-i-zarzadzanie/19-95-zl-za-doreczenie-emerytury-Wchodza-nowe-stawkiod-Poczty-Polskiej,274536,1.html.

Konwencja nr 155 Międzynarodowej Organizacji Pracy dotycząca bezpieczeństwa, zdrowia pracowników i środowiska pracy, przyjęta w Genewie 03.06.1981 r.

Europejska Karta Społeczna, Dz.U. 1999, nr 8, poz. 67. Ustawa z 13.10.1998 o systemie ubezpieczeń społecznych. Dz.U. 2022, poz. 1009.

Ustawa z 17.12.1998 o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Dz.U. 1998, nr 162, poz. 1118.

Ustawa z 11.05.2012 o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw. Dz.U. poz. 637.

Opublikowane

2026-11-20