Zarządzanie wiekiem emerytalnym w kontekście przemian demograficznych
https://doi.org/10.31971/2299-2332.2025.20-21.4
Słowa kluczowe:
zmiany demograficzne, wiek emerytalny,, zabezpieczenie emerytalneAbstrakt
Artykuł koncentruje się na narastającym problemie systemów emerytalnych na świecie – zarządzaniu wiekiem emerytalnym. W tekście opisano przyczyny podwyższenia wieku emerytalnego i jego rolę w kontekście przemian demograficznych. Podkreślono pozytywny wpływ na zdrowie psychiczne i fizyczne osób pozostających aktywnymi zawodowo po osiągnięciu wieku emerytalnego. Artykuł ukazuje kazus Polski jako państwa posiadającego liberalne przepisy w zakresie zabezpieczenia społecznego, które mają swoje negatywne konsekwencje w postaci emerytur w wysokości niższej niż najniższe świadczenia emerytalne przewidziane w Polsce przez prawo. W artykule omówiono również rozwiązania mające pozytywny wpływ na zarządzanie wiekiem emerytalnym, wdrożone w Japonii, Holandii oraz Szwecji. Na przykładzie Polski przedstawiono perspektywę pracowników, przedsiębiorców oraz państwa. Ukazano wyzwania i możliwości dla trzech wymienionych wyżej grup w kontekście podwyższenia wieku emerytalnego.
Bibliografia
PAN-European Pension Survey: Key fi nding. Belgium: Insurance Europe, 2024. Dostęp 17.08.2025, https://insuranceeurope.eu/ mediaitem/ce4f9788-85f7-4c2b-8f02-a0d0875421a3/Pension%20priorities%20in%20Europe%202023.pdf.
Baxter, Susan, Blank Lindsay, Cantrell Anna, Goyder Elizabeth. „Is working in later life good for your health? A systematic review of health outcomes resulting from extended working lives”. BMC Public Health 21 (2021). Dostęp 05.08.2025, https://doi. org/10.1186/s12889-021-11423-2.
Beetsma, Roel, Mirja Constandse, Frank Cordewener, Ward Romp, Siert Vos. „The Dutch Pension System and the Financial Crisis”, CESifo DICE REPORT. Journal for Institutional Comparisons, Volume 13, No. 2 Pension and Financial Crisis. Dostęp 10.08.2025, https://www.ifo.de/DocDL/dice-report-2015-2-june.pdf.
Borowiec, Agnieszka, Wojciech, Drygas. „Work–Life Balance and Mental and Physical Health among Warsaw Specialists, Managers and Entrepreneurs”. International Journal of Environmental Research and Public Health 20 (2023). https://doi.org/10.3390/ ijerph20010492.
European Commission, Directorate-General for Communication. Green paper on ageing, Publications Offi ce of the European Union, 2022. https://data.europa.eu/doi/10.2775/785789.
Fondsparar-undersökning. Szwecja: Kantar Prospera, 2024. Dostęp 16.08.2025. https://www.fondbolagen.se/globalassets/faktaindex/studier-o-undersokningar/fondspararundersokningen/fondspararundersokning-2024.pdf.
Germany’s population by 2060, Wiesbaden: FSO, 2015.
Mercer, CFA Institute. Global Pension Index 2025, 2025.
Ministry of Finance Denmark. Pension Projection Excercise 2021 Country Fiche Denmark. Denmark: Ministry of Finance Denmark, 2020. Dostęp 27.11.2025, https://economy-fi nance.ec.europa.eu/system/fi les/2021-05/dk_-_ar_2021_fi nal_pension_fi che.pdf.
Niewiadomska, Anna. „Ekonomiczne przesłanki podnoszenia wieku emerytalnego w społeczeństwach europejskich”. Ekonomia = Economics nr 1 (22) (2013): 97-109.
OECD. Pensions at glance a Glance 2023. Paris: OECD Publishing, 2023. Dostęp 02.08.2025, https://www.oecd.org/en/publications/pensions-at-a-glance-2023_678055dd-en.html.
OECD. Society at glance a Glance 2024. Paris: OECD Publishing, 2024. Dostęp 30.07.2025, https://www.oecd.org/en/publications/ society-at-a-glance-2024_918d8db3-en/full-report/life-expectancy_37a61588.html.
Podsumowanie sytuacji fi nansowej Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w 2024. Warszawa: ZUS, 2025.
Population Projections 2022–2072. INE, Madryt, 2023.
Resident Population projection for Poland 2023–2060. Warszawa: GUS, 2023.
Sang-Hyop Lee, Naohiro Ogawa, Rikiya Matsukura. „Japan’s pension reform, labour market responses, and savings”. The Journal of the Economics of Ageing, volume 8. Dostęp 09.08.2025, https://doi.org/10.1016/j.jeoa.2016.03.007.
Sekścińska, Katarzyna. Badanie świadomości emerytalnej i postaw wobec systemu emerytalnego Polaków do 30 roku życia – edycja 2024. Warszawa: Izba Gospodarcza Towarzystw Emerytalnych, 2024. Dostęp 03.08.2025. https://igte.pl/wp-content/uploads/2024/09/Ekspertyzy-IGTE-16_2024_Wiedza-mlodych-doroslych-o-systemie-emerytalnym-i-ich-potrzeby-edukacyjne.pdf.
Struktura wysokości świadczeń wypłacanych przez ZUS po waloryzacji w marcu 2025 roku. Warszawa: ZUS, 2025.
Szarfenberg, Ryszard. „Modele polityki społecznej w teorii i praktyce”. Problemy polityki społecznej 12 (2009).
United Nations Population Fund. Navigating Megatrends: The ICPD Programme of Action for a Sustainable Future ICPD30 Think Piece: Demographic Change and Sustainability. New York: United Nations Population Fund, 2024.
Uścińska, Gertruda. „Konstrukcja prawna polskiego systemu emerytalnego”, Polityka Społeczna 1 (2016).
Uścińska, Gertruda. Prawo zabezpieczenia społecznego. Warszawa: C.H. BECK, 2021.
Wu, Chenkai, Michelle C. Odden, Gweinth G. Fisher, Robert S. Stawski. „The Association Age with Mortality: A Population-Based Longitudinal Study among Older Adults in the United States”. J Epidemiol Community Health 70(9) (2016): 917-923. https:// doi:10.1136/jech-2015-207097.
Żeglicka, Halina, red. Systemy emerytalne i reformy emerytalne Wielka Brytania, Szwecja, Włochy, Węgry i Polska. Warszawa: IPiSS, 1997.
Zielona Księga. Przegląd systemu emerytalnego, bezpieczeństwo dzięki odpowiedzialności. Warszawa: ZUS, 2016.
Dostęp 30.07.2025. https://employment-social-affairs.ec.europa.eu/european-pillar-social-rights-20-principles_en.
Dostęp 03.08.2025. https://cri.georgetown.edu/countries/denmark/.
Dostęp 03.08.2025. https://formatresearch.com/en/2024/06/21/The-OECD-fertility-rate-dropped-sharply/.
Dostęp 05.08.2025. https://osha.europa.eu/en/highlights/18-million-eu-construction-workers-risk-mental-health-issues.
Dostęp 05.08.2025. https://www.nadgodziny.pl/blog/czas-pracy-w-europie-sprawdz-ile-pracuja-w-innych-krajach/.
Dostęp 05.08.2025. //www.nenkin.go.jp/international/aboutjps/index.html.
Dostęp 09.08.2025. https://www.stat.go.jp/english/data/jinsui/tsuki/index.html
Dostęp 09.08.2025. https://www.ideco-koushiki.jp/english/.
Dostęp 09.08.2025. https://leglobal.law/countries/japan/looking-ahead-2025-japan/.
Dostęp 09.08.2025. https://www.nippon.com/en/japan-data/h01646/.
Dostęp 11.08.2025. https://www.iamexpat.nl/expat-info/pensions-retirement-age-netherlands/aow-pension
Dostęp 11.08.2025. https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/minimumloon/bedragen-minimumloon/bedragen-minimumloon2025. Dostęp 12.08.2025. https://www.dnb.nl/en/current-economic-issues/pensions/the-new-pension-system/.
Dostęp 12.08.2025. https://apg.nl/en/publication/is-pension-awareness-finally-growing/.
Dostęp 13.08.2025. https://www.europeanpensions.net/ep/Swedish-retirement-target-age-increase-comes-into-force.php.
Dostęp 13.08.2025. https://www.pensionsmyndigheten.se/other-languages/english-engelska.
Dostęp 13.08.2025. https://www.fondbolagen.se/en/Facts_Indices/isk/. Dostęp 16.08.2025. https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/hlth_hlye__custom_17573141/default/table.
Dostęp 16.08.2025. https://op.europa.eu/webpub/empl/lmwd-annual-review-report-2024/chapter3/the-labour-force-participation-and-employment.html?utm.
Dostęp 24.11.2025. https://www.mortality.org/Home/Index.
Dostęp 25.11.2025. https://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php?stable=0&title=Pensions_and_labour_market_ participation_-_main_characteristics&utm_source.
Dostęp 25.11.2025. https://demo.istat.it/app/?i=PPR&l=en
Dostęp 25.11.2025. https://www.cbs.nl/en-gb/visualisations/dashboard-population/population-dynamics/population-in-the-future
Dostęp 25.11.2025. https://www.scb.se/en/fi nding-statistics/statistics-by-subject-area/population-and-living-conditions/populationcomposition-and-development/population-projections/pong/statistical-news/the-future-population-of-sweden-20152060/.
Dostęp 25.11.2025. https://www.ipss.go.jp/site-ad/index_english/esuikei/econ2.html.
Dostęp 26.11.2025. https://www.oecd.org/en/topics/ageing.html. Link do bazy danych na temat odsetka osób powyżej 65 roku życia, krajów należących do OECD. Dane pochodzące z okresu 1975-2024.
Dostęp 27.11.2025. https://www.rynekzdrowia.pl/Finanse-i-zarzadzanie/19-95-zl-za-doreczenie-emerytury-Wchodza-nowe-stawkiod-Poczty-Polskiej,274536,1.html.
Konwencja nr 155 Międzynarodowej Organizacji Pracy dotycząca bezpieczeństwa, zdrowia pracowników i środowiska pracy, przyjęta w Genewie 03.06.1981 r.
Europejska Karta Społeczna, Dz.U. 1999, nr 8, poz. 67. Ustawa z 13.10.1998 o systemie ubezpieczeń społecznych. Dz.U. 2022, poz. 1009.
Ustawa z 17.12.1998 o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Dz.U. 1998, nr 162, poz. 1118.
Ustawa z 11.05.2012 o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw. Dz.U. poz. 637.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Natalia Kamińska

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
Artykuł udostępniany jest na licencji Creative Commons Uznanie Autorstwa 4.0 Międzynarodowa (CC BY 4.0).
Pełna treść licencji: https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/
Autor zachowuje prawa autorskie i udziela redakcji niewyłącznej licencji na publikację artykułu.